سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
171
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
سهام واجبه را نمىداد در نتيجه براى زوجه 27 / 3 كه 9 / 1 باشد ، رسيده است و اين است معناى سخن امير المؤمنين ( ع ) كه فرمود : « 8 / 1 وى ، 9 / 1 مىشود » زيرا كسى كه استحقاق 8 / 1 از 24 سهم را داشت ، همو اين مقدار از 27 قسمت را مىبرد و مجموع سهام 27 مىشود . ( 1 ) امّا بنا به قول ابن عبّاس نقص تنها به سهام دو دختر وارد مىشود و براى زوجه 8 / 1 كامل يعنى 24 / 3 و براى والدين هر كدام 6 / 1 كامل و 24 / 13 باقيمانده بين دو دختر تقسيم مىشود « 1 » . و ابن عبّاس مىگفت : در روى زمين كسى ، به فرائض ، داناتر از على بن ابى طالب ( ع ) نيست . ( 2 ) خطبهء ديگر ، معروف به خطبهء بالغه قرشى به نقل از على بن حسين و او از عبد اللّه بن صالح عجلى ، از قول مردى از بنى شيبان نقل كرده ، مىگويد : خود شاهد بودم كه على ( ع ) خطبهء بليغى را ايراد فرمود در آن خطبه سپاس خدا را گفت سپس به فرستادهء خدا حضرت محمد ( ص ) درود فرستاد و بعد فرمود : « خداوند پيامبرى را به سوى شما فرستاد تا بدان وسيله معايب شما را رفع كند و شما را از خواب غفلت بيدار سازد و براستى ترسناكترين چيزى كه از ابتلاى شما به آن بيم دارم پيروى از هواى نفس و آرزوى زياد است . اما پيروى از هواى نفس شما را از راه حق گمراه مىسازد و آرزوى بىحساب شما را از ياد آخرت بازمىدارد . آگاه باشيد كه دنيا بسرعت از شما رو برمىگرداند . و آخرت رو به شما مىآيد و براى هر يك از دنيا و آخرت فرزندانى است پس شما از فرزندان آخرت باشيد و از فرزندان دنيا نباشيد ، زيرا امروز ، روز عمل است و نه حساب و فردا روز حساب است و نه عمل و بدانيد « 2 » و آگاه باشيد كه همهء شما مىميريد و پس از مرگ برانگيخته مىشويد و به اعمالتان رسيدگى مىشود و پاداش آنها را مىبينيد بنابراين زندگانى دنيا شما را فريب ندهد و اين دنيا شما را به خدا مغرور نسازد زيرا دنيا سرايى است كه پيرامون آن را بلا گرفته و به رنج و فريبكارى متّصف است و همه چيز آن رو به زوال است
--> ( 1 ) به پاورقى ص 169 مراجعه شود - م . ( 2 ) در نهج البلاغه ، خطبهء 42 ( صبحى صالح ) قسمتى از اين مطالب آمده است - م .